Dua na siga, sa tekivu me mosi na kete i Ronit (sega ni yacana dina), lekaleka na icegu kei na oca, ka lako vei vuniwai me dikevi na nona dra. Ia, e sega vakadua ni namaka ni na loma ni 24 na auwa ena vakau ki valenibula me laki vakasavasavataki ena vuku ni leqa bibi ni nona yatevuso.
E dina, ni sega ni namaka o koya ni veika kece oqo e vu mai na nona vakadodonutaka na drauniuluna ena siga e liu.
Me vakataki Ronit, e 26 na marama e Isireli (ena ivakatautauvata ni dua ena veivula) era curu e valenibula ena mate bibi ni yatevuso ni oti na nodra vakadodonutaki na drauniuludra.
Eso vei ira na marama oqo e vaka me ra rawa ni vakabulai ira ga vakataki ira. Ia, eso tale era gadreva na veiqaravi ni dialysis.
Eso era na kaya ni vei ira na udolu vakaudolu na marama e Isireli era dau vakadodonutaka na drauniuludra e veiyabaki, “e 26 ga” era tauvimatetaka na yatevuso. Na mate ni kidney (vakaraitaki). (Ivurevure: Veika Vakaitaukei)
Niu sauma, au vakaraitaka ni mate ni yatevuso e gadrevi kina na veisele e bibi sara qai rerevaki kina na bula.
Era na tukuna vei iko na tauvimate ni ra sega ni vinakata na mavoa vakavuniwai ena dua. Oqo e dua na isau e sega ni dodonu me dua e sauma me baleta e dua na iwalewale rawarawa ni veivakabulabulataki.
Ena veiyabaki ni 2000, sa tekivu me basika taumada na ripote ni ivakatakilakila e vakavuna na veivakadodonutaki ni ulu e tiko kina na formaldehyde. Oqo e baleta vakalevu na dauveivakadodonutaki ni ulu e ceguva na kubou ena gauna ni veivakadodonutaki.
Na ivakatakilakila oqo e oka kina na vuvuce ni mata, leqa ni cegu, vuvuce ni mata, lekaleka ni icegu, kei na vuvuce ni yatevuso.
Ia e dina ni sega ni tiko ena veiqaravi ni veivakadodonutaki ni ulu ni gauna oqo na formaldehyde, ia e tiko tale e dua na ka: na asidi ni glyoxylic.
Na asidi oqo e dau curu yani ena kuli ni ulu, e levu kina na sala ni dra. Ni sa curu ena dra, na glyoxylic acid e vakacacani me oxalic acid kei na calcium oxalate, ka curu tale ki na dra ka yaco me biuta na yago ena sala ni yatevuso me tiki ni urine.
Oqo ena kena e sega ni abnormal, na tamata kece era lako curuma na iwalewale oqo ki na dua na ivakatagedegede ka dau sega ni veivakaleqai. Ia ni sa vakayagataki vakalevu sara na wainimate gaga, e rawa ni yaco na mate ni oxalic acidosis, ka vakavuna me sega ni cakacaka vinaka na yatevuso.
Ena gauna ni veisele ni yatevuso vei ira na marama era tauvimatetaka na yatevuso ni oti na nodra vakadodonutaka na drauniuludra, e kunei ena sela ni yatevuso na ivovo ni calcium oxalate.
Ena 2021, a tovolea e dua na goneyalewa yabaki tolu me gunuva e dua na wainimate ni vakadodonutaki ni drauniulu. E tovolea ga ka sega ni gunuva, me vaka ni sa rui kamikamica sara, ia na kena itinitini, e gunuva na goneyalewa e dua na ilavo lailai sara ki gusuna. Na kena itinitini ga na mate bibi ni yatevuso e gadrevi kina na dialysis, sega ni mate.
Ni oti na ka oqo, e vakatabuya na Minisitiri ni Bula na kena soli na laiseni ni veika kece e vakadodonutaki kina na drauniulu e tiko kina na glyoxylic acid ka tiko na kena pH e ra ni 4.
Ia e dua tale na leqa oya ni itukutuku ena ivakatakilakila ni iyaya ni vakadodonutaki ni ulu e sega ni dau nuitaki qai dina taucoko. Ena 2010, e volai tu ena dua na iyaya e Ohio ni sega ni vakayagataki kina na wainimate gaga, ia e tiko dina kina e 8.5 na pasede na wainimate gaga. Ena 2022, e dua na iyaya ni Isireli e kaya ni sega ni vakayagataki kina na wainimate gaga ka tiko ga kina e 2% na asidi ni kaukauwa, ia e dina sara ni tiko kina e 3,082 na ppm na kaukauwa ni kaukauwa kei na 26.8% ni kaukauwa ni kaukauwa.
E taleitaki, vakavo ga e rua na kisi ni mate ni oxalic e Ijipita, na kisi kece ni mate ni oxalic e vuravura raraba e tekivu mai Isireli.
E duidui beka na veisau ni yatevuso vei ira na marama ni Isireli mai na veika e yaco e vuravura raraba? E “vakawelewele” beka vakalailai na nodra gene na marama ni Isireli e dau vakacacana na glyoxylic acid? E tiko beka e dua na veiwekani ena maliwa ni vakacuru ilavo ni oxalate kei na kena sa takalevu tiko na mate ni gene na hyperoxaluria? E rawa beka ni soli vei ira na tauvimate oqo na veiqaravi vata ga e soli vei ira na tauvimate e tiko vei ira na hyperoxaluria mataqali 3?
E se vulici tiko ga na veitaro oqo, eda na sega ni kila na kena isau ena vuqa na yabaki. Me yacova na gauna oya, meda kua ni vakatara e dua na marama e Isireli me vakaleqa na nona bula.
Qai, kevaka o vinakata mo vakadodonutaka na nomu drauniulu, e tiko eso tale na ka e taqomaki vinaka cake ena makete ka sega ni tiko kina na glyoxylic acid ka sa laisenitaki mai na Tabacakacaka ni Bula. Oqo ena vukei iko mo maroroya na drauniulu dodonu kei na dua na yago bulabula. Baleta ni da kila kece ni totoka dina e lako mai loma.